Verstuikte enkel

Oorzaak

Klachten

Uw klachten beginnen meteen na het verzwikken. Aan de buitenkant van uw enkel ontstaat een eivormige zwelling. In ongeveer de helft van de gevallen wordt de huid rood, roodbruin en blauw of groen. Wanneer uw voet naar binnen draait, wordt de pijn erger. U kunt vaak nog op het been staan, maar dat doet wel pijn.

Behandeling en herstel

Leg na een enkelbandletsel zo snel mogelijk een ijspakking of ijs(blokjes) op de enkel. Let op: leg de pakking of het ijs nooit direct op de huid, doe er een (natte) doek tussen. Laat een drukverband aanleggen en houd uw been hoog.

Na een week bekijken we de enkel opnieuw. Is er geen bloeduitstorting, geen drukpijn aan de buitenkant van de enkel en kan de dokter de voet niet verschuiven ten opzichte van het onderbeen? Dan kunt u weer bewegen en sporten.

Heeft u nog klachten, kunnen we de enkel immobiliseren (vastzetten) met tape. U kunt dan na een week de meeste van uw bezigheden weer oppakken, maar u kunt nog niet lang staan of lang lopen met de enkel. Na zes weken kunt u weer normaal lopen, staan en sporten.

De helft van de mensen die hun enkel hebben verstuikt houdt daar nog een tot vijf jaar last van. Ze hebben bijvoorbeeld pijnklachten, of zwikken vaak door de enkel heen.

Heel af en toe (bij minder dan 1% van de mensen die nog last van hun enkel hebben) betekent dit dat de buitenband niet helemaal is genezen. In dat geval is een operatie nodig om de band opnieuw op te spannen, of herstellen.

Een kijkoperatie kan een mogelijke optie zijn.

De kijkoperatie

Een kijkoperatie van de enkel duurt ongeveer 30 minuten tot 1 uur. Een kijkoperatie van de enkel vindt meestal plaats onder volledige narcose (diepe slaap). Bij de operatie maakt de orthopedisch chirurg twee openingen in de huid van ongeveer een centimeter. Door de eerste brengt hij of zij een arthroscoop in het enkelgewricht: een smalle buis van twee tot acht millimeter doorsnede, met een lichtvezelkabel en een minicamera. Deze geeft een beeld van het enkelgewricht op een monitor in de operatiekamer. Via een aparte aan- en afvoeropening wordt het gewricht voortdurend gespoeld met een zoutwateroplossing. Daardoor zet de enkel wat uit en kan de orthopedisch chirurg een duidelijker beeld krijgt en makkelijker werken. Voor een nog helderder beeld wordt vaak vooraf het bloed uit het operatiegebied weggestreken. Daarna wordt het enkelgewricht 'bloedleeg' gehouden met een opgepompte bloeddrukband om het bovenbeen. Door een tweede huidopening kan de orthopeed verschillende instrumenten invoeren, zoals kniptangetjes om bijvoorbeeld kapot weefsel los te knippen of botaangroeisels of losse stukjes kraakbeen te verwijderen.

De orthopeed kan een kraakbeenreparatie doen door het defect ‘op te boren'. Eerst wordt bij deze techniek losse kraakbeenstukjes en beschadigd kraakbeen verwijderd. Dan worden met een dun boortje gaatjes gemaakt in de botlaag onder het kraakbeen. Beenmergcellen die littekenkraakbeen kunnen aanmaken gaan nu de gaatjes in het kraakbeen opvullen. Daarmee wordt herstel van het kraakbeen gestimuleerd. Vooral de mobiliteit en de functie van de enkel kunnen worden hersteld en de pijn wordt verlicht. Hiermee wordt echter de oorspronkelijke structuur niet volledig hersteld. Om weer goed op de been te komen na deze ingreep is zes weken met twee krukken revalideren noodzakelijk.

Voordelen van een kijkoperatie

Met lichamelijk onderzoek, een röntgenfoto of een MRI-scan kunnen problemen aan uw enkel behoorlijk goed worden opgespoord. Maar niet altijd is alles zichtbaar. Dan heeft een kijkoperatie veel voordelen boven een gewone ‘open' operatie:

• De ingreep is veilig, het risico op complicaties is klein.
• Bij een kijkoperatie heeft de orthopeed het beste zicht op het volledige enkelgewricht; beter dan bij een ‘open' operatie, waarbij het afhangt van de plaats van de wond wat u kunt zien en behandelen.
• Via enkele kleine wondjes kan de orthopeed niet alleen in het hele enkelgewricht kijken, maar ook ingrijpen. Ook een beschadiging die niet was voorspeld kan direct worden behandeld.
• Een kijkoperatie is veel minder belastend dan een ‘open' operatie. De spieren rondom de enkel hoeven niet te worden losgemaakt en teruggehecht. Omliggende weefsels worden ook minder beschadigd.
• U kunt vaak dezelfde dag weer naar huis en meestal bent u snel weer voldoende hersteld om de dagelijkse bezigheden weer op te pakken. Elke ingreep blijft echter uniek, dus ook het herstel verschilt per patiënt.

Mogelijke complicaties

Geen enkele operatie is volledig zonder risico's. Gelukkig treden na een kijkoperatie vrij zelden ongewenste gevolgen op. Het volgende komt wel eens voor:

• Trombosebeen: een bloedstolsel verstopt een beenader en zorgt voor pijn, vooral in de kuit. Hebt u al eens een trombosebeen gehad, vermeld dit dan altijd aan de orthopeed. U krijgt dan bloedverdunners.
• Infectie van de enkel, te herkennen aan roodheid van de wondjes met zwelling, toenemende pijn en koorts.
• De enkel blijft nog een paar weken dik. Soms is dan extra behandeling nodig door de fysiotherapeut of worden medicijnen voorgeschreven.

Wanneer kan behandelen niet

Schade aan het kraakbeen door ontstekingen, reumatische aandoeningen, slijtage of artrose zijn niet met een (kijk)operatie te behandelen. Beschadigd kraakbeen herstelt zich helaas vrijwel niet meer. Een scheur in een enkelband kan niet met een kijkoperatie worden behandeld. Daarvoor is intensieve oefentherapie nodig.

Voor de operatie regelen

Door de operatie kan de soepelheid van u enkelgewricht tijdelijk wat minder zijn. Daarom is het verstandig om de eerste twee weken na de operatie met minimaal één kruk te lopen, in ieder geval buitenshuis.

Na de operatie

Na de operatie hebt u:

• Een infuus in een arm om medicijnen toe te dienen.
• Een drukverband om de enkel. Dit verband blijft twee dagen zitten.
• Mogelijk een zuurstofslang in de neus.
• Een roze onderbeen als desinfecterende rode vloeistof gebruikt is. Dit verdwijnt vanzelf.

Thuis na de operatie

Leefregels en adviezen

• De enkel blijft enige dagen na de ingreep - en soms ook langere tijd - gezwollen. We adviseren om in die periode rustig aan te doen. In huis zonder krukken lopen mag, maar gebruik buiten minimaal één kruk (aan de kant van het niet geopereerde been).
• Leg een kussen onder de geopereerde enkel, met name 's nachts.

Oefeningen voor herstel

Wij adviseren ook om een fysiotherapeut te bezoeken om het herstel te begeleiden. Onze fysiotherapeut is daarin gespecialiseerd. Zo nodig adviseert hij of zij een vervolgprogramma, bij annatommie of bij een fysiotherapeut bij u in de buurt.

Wij adviseren u deze oefeningen vanaf de eerste dag na de operatie:

• oefening om stolsels in de bloedvaten (trombose) te voorkomen: Hoe vaker hoe beter!
• Ga rechtop zitten met gestrekte benen, of ga liggen op bed.
• Beweeg de voet van uw geopereerde been gelijkmatig op en neer.
• enkel strekken 1: minstens elk uur 10 x
• enkel buigen 1: minstens elk uur 10 x
• bovenbeen gestrekt optillen en even vasthouden, daarna weer laten zakken. Herhaal dit 10 maal
• Alle oefeningen 3 maal per dag uitvoeren